ΕΠΙ ΣΚΗΝΗΣ

   Γράφει η Θεατρολόγος, Κριτικός Θεάτρου

                                                                    ΚΑΛΛΙΟΠΗ Γ. ΡΑΠΑΝΑΚΗ

 

«Ο Μισάνθρωπος»

Μολιέρος με το στανιό

 

main4_12874_Misan8rwposKentrikiΔεν είναι εύκολο να παίζεις την ζωή σου επάνω στην σκηνή. Να κρίνεις και να κατακρίνεις ακόμη και την ίδια την Αυλή ενώ τα έργα σου έχουν τεράστια επιτυχία και μεγάλη απήχηση στον κόσμο που γεμίζει το θέατρο γιά να τα δει.  Ο Μολιέρος δεν δίστασε να τα βάλει με όλους και με όλα εξαπολύοντας σφοδρή κριτική στην κοινωνία της εποχής του. Όταν ο Ζαν –Μπατίστ Ποκλέν, δηλαδή ο Μολιέρος (1622-1673) γνώρισε την όμορφη, καλλιεργημένη αλλά και ταλαντούχα ηθοποιό Μαντλέν Μπεζάρ την ερωτεύθηκε και μαζί με μία ομάδα επίσης νέων καλλιτεχνών με πάθος και αγάπη για το θέατρο δημιουργούν τον δικό τους θίασο με το όνομα «Επιφανές Θέατρο». Όμως τα πράγματα δεν φαίνεται να πηγαίνουν και πολύ καλά γιά τον συγκεκριμένο θίασο. Στις 28 Ιουνίου 1644 είναι η πρώτη φορά κατά την οποία ο Ζαν –Μπατίστ υπογράφει με το όνομα Μολιέρος. Τα χρέη του θιάσου αυξάνονται. Το 1645 κατά το φθινόπωρο ο θίασος ξεκινάει γιά μία πολύχρονη περιοδεία στην επαρχία η οποία θα διαρκέσει δεκατρία χρόνια.

Το 1658, στο Λούβρο, στο Παρίσι, ο Μολιέρος παρουσιάζει την ολοκαίνουργια κωμωδία του «Ο Ερωτευμένος Γιατρός». Ο Λουδοβίκος ο 14ος δείχνει ότι είναι πολύ ενθουσιασμένος με τον Μολιέρο. Το 1659 παρουσιάζεται το έργο του «Οι Περισπούδαστες». Ο Λουδοβίκος ο 14ος, ο Βασιλιάς Ήλιος, αναλαμβάνει την προστασία και την οικονομική υποστήριξη του θιάσου του Μολιέρου ο οποίος πλέον ονομάζεται «Θίασος του Βασιλιά» και για να παίζουν τους δίνεται το «Παλαί Ρουαγιάλ». Ο συγκεκριμένος χώρος, μετά από χρόνια ονομάζεται «Σπίτι του Μολιέρου».  Αργότερα, εκεί θα παίζει η «Κομεντί-Φρανσέζ, δηλαδή το Εθνικό Θέατρο της Γαλλίας.

Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να αναφερθεί το εξής γεγονός: Το 1661 ο Μαζαρίνος πεθαίνει και επομένως ο Λουδοβίκος ο 14ος γίνεται βασιλιάς. Είναι μόλις 23 ετών. Ακριβώς αυτό το έτος, ο Μολιέρος γράφει το έργο: «Ντον Γκαρσία της Ναβάρρας» ή «Ο ζηλιάρης σύζυγος». Το θέμα του συγκεκριμένου έργου περιέχει ζητήματα τα οποία επεξεργάζεται αργότερα ο Μολιέρος στον «Μισάνθρωπο»

Όταν ο Αλσέστ στον στίχο 1281 λέει: «Πώς ό,τι πιο φρικτό της γης ανθρώπου νους χωράει*/Μπροστά στις ατιμίες σας καθόλου δε μετράει/Πως δαίμονες, οργή Θεού, κατάρα μοίρας, φύση/Κανένα τέρας σαν κι εσάς δεν έχουνε γεννήσει.» (Μολιέρος “O Mισάνθρωπος” -Κωμωδία-. Μετάφραση: Χρύσα Προκοπάκη. Έκδοση η «Νέα Σκηνή» -Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών. Αθήνα 1996). Στις σημειώσεις της σε αυτήν την συγκεκριμένη μετάφραση η κα Χρύσα Προκοπάκη,  αναφορικά με τον στίχο 1281 που προανέφερα, επισημαίνει: «Από το σημείο αυτό, σ΄ ολόκληρη τη δεύτερη και τρίτη σκηνή της τέταρτης πράξης, πολλοί στίχοι προέρχονται από τον «Ντον Γκαρθία της Ναβάρρας» του Μολιέρου. Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι μεταγγίζονται στοιχεία του σφοδρού πάθους μίας τραγωδίας, κάτι που συνηγορεί γιά τον μεταιχμιακό χαρακτήρα της συγκεκριμένης κωμωδίας». Ανάμεσα στους ειδικούς και τους μελετητές των έργων του Μολιέρου σημειώνεται μία έντονη διαμάχη γιά το αν «Ο Μισάνθρωπος» είναι κωμωδία ή τραγωδία.

Στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου απολαύσαμε την καταπληκτική μετάφραση της κ. Χρύσας Προκοπάκη γιά τον «Μισάνθρωπο» του Μολιέρου. Είναι γεγονός ότι ο εξαιρετικός λόγος και η οξύτατη κοινωνική κριτική του Μολιέρου επικρατούν στο έργο το οποίο δεν έχει την δράση την οποία ίσως να περίμενε ο θεατής. Κατά την άποψή μου, ο κ. Γιάννης Χουβαρδάς ο οποίος σκηνοθετεί το έργο, για να δημιουργήσει κίνηση σε ένα στατικό έργο, επιλέγει στοιχεία που κουράζουν τον θεατή. Πάνω στην σκηνή μία κάμερα, για κοντινές ή μακρινές λήψεις, πηγαινοέρχεται. Ενώ οι θεατές προσέρχονται, ο ηθοποιός που υποδύεται τον Αλσέστ (Μισάνθρωπος) και ο υπηρέτης του, ο Ντυμπουά, βρίσκονται επί σκηνής και ενδιάμεσα εμφανίζεται και ο θίασος σε χορευτικό ιντερμέδιο. Κατόπιν, οι ηθοποιοί πηγαίνουν στα παρασκήνια και μετά από λίγο εμφανίζονται πάλι με το ίδιο χορευτικό. Απορία: δεν θα έπρεπε ο κ. Χουβαρδάς, στο σημείωμά του στο πρόγραμμα της παράστασης, να γράψει και να εξηγήσει την δική του σκηνοθετική προσέγγιση σχετικά με το συγκεκριμένο έργο; Το σκηνικό της κ. Εύας Μανιδάκη υποτίθεται ότι ήταν ένα σαλόνι ή ένα καθιστικό με σπασμένα μπουκάλια κάτω και ένα έπιπλο όπου μία μεγάλη οθόνη αποτελούσε το θυροτηλέφωνο. Όμως στο βάθος του υποτιθέμενου δωματίου υπήρχε μία υπερυψωμένη σκηνή με ένα πιάνο και ντράμς που σε έκανε να αναρωτηθείς τελικά γιά δωμάτιο πρόκειται ή γιά μπαράκι; Αλλά και στην διανομή υπήρχαν ηθοποιοί οι οποίοι δεν αντιμετώπισαν στην εκφορά του λόγου ένα τέτοιο κλασσικό κείμενο όπως θα έπρεπε. Ο καλός ηθοποιός κ. Δημήτρης Παπανικολάου δεν μπόρεσε ούτε λεκτικά, ούτε κινησιολογικά να προσεγγίσει πειστικά τον Ορόντ. Δεν έπεισε ως Σελιμέν η κ. Άλκηστις Πουλοπούλου. Επίσης γιατί ο επίσης πολύ καλός ηθοποιός, κ. Χρήστος Λούλης, με σκηνοθετική καθοδήγηση βέβαια, ενώ μιλούσε, ξαφνικά άρχισε να κινείται σε έναν ίσως χορευτικό ρυθμό χωρίς λόγο; Εξαιρετικός Αλσέστ ήταν ο κ. Μιχαήλ Μαρμαρινός και θαυμάσια υποδύθηκε την Αρσινόη, η κ. Έμιλυ Κολιανδρή. H σκηνοθετική προσέγγιση του κ. Χουβαρδά έστειλε τον Μολιέρο απογοητευμένο στα παρασκήνια.

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *