ΕΠΙ ΣΚΗΝΗΣ

   Γράφει  η  Θεατρολόγος, Κριτικός Θεάτρου

                                          ΚΑΛΛΙΟΠΗ Γ. ΡΑΠΑΝΑΚΗ

«Προσωπική Συμφωνία»

Ιδεολογία και Τέχνη

 

ΡΑΠΑΝΑΚΗΣε σκοτεινούς καιρούς, η έννοια της Τέχνης επανεξετάζεται. Μέσα από αυτό το πρίσμα, έχουμε την στρατευμένη Τέχνη που λειτουργεί ως όχημα προπαγάνδας γιά την εδραίωση αλλά και την διάδοση μίας συγκεκριμένης ιδεολογίας. Τον Νοέμβριο του 1918, η πτώση του Κάϊζερ και το τέλος του αυτοκρατορικού μοντέλου διακυβέρνησης της Γερμανίας, οι μεγάλες κινητοποιήσεις των εργατών που ζούσαν και εργάζονταν σε πολλές γερμανικές πόλεις την συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, το χάος που επικρατούσε στο Βερολίνο με τις παραστρατιωτικές οργανώσεις να κυκλοφορούν απειλητικά στους δρόμους της πόλης ήταν βασικά αίτια γιά τα οποία η συντακτική εθνοσυνέλευση έγινε στο θέατρο της Βαϊμάρης και όχι στο Βερολίνο. Με βάση αυτά τα δεδομένα σκιαγραφείται η Δημοκρατία της Βαϊμάρης.

Αργότερα, η ταπεινωτική ήττα της Γερμανίας μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η άβολη θέση στην οποία περιήλθε η Γερμανία, η πολιτική αστάθεια αλλά και η αυξανόμενη ανεργία, καθώς και τα συμφέροντα των βιομηχάνων της εποχής εκείνης συνετέλεσαν στην άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία. Όπως χαρακτηριστικά τονίζει η κ. Μαρίνα Πετράκη στο άρθρο της: «Η Ναζιστική Ιδεολογία και οι ταινίες της Λένης Ρίφενσταλ (Περιοδικό Εικονογραφημένη Ιστορία των εκδόσεων «Πάπυρος», Αθήνα, Φεβρουάριος 2010, σελ. 76): «Αν και η πολιτική προπαγάνδα καθιερώθηκε ως όπλο επιρροής των μαζών κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου από όλες τις εμπλεκόμενες δυνάμεις, η “απόλυτα επιστημονική” εφαρμογή της έλαβε χώρα αμέσως μετά την άνοδο των ναζί στην εξουσία με την ίδρυση του υπουργείου Λαϊκής Διαφώτισης και Προπαγάνδας και υπουργό τον “μεγαλοφυή”  Γιόζεφ Γκαίμπελς. Έκτοτε όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης τέθηκαν στην υπηρεσία της προπαγάνδας με σκοπό να χειραγωγήσουν τις γερμανικές μάζες και να διαδώσουν τη ναζιστική ιδεολογία».

Στο τέλος Ιανουαρίου 1933, ο Αδόλφος Χίτλερ παίρνει στα χέρια του την εξουσία. Σύντομα μετά, δια μέσου του προαναφερθέντος υπουργείου «Λαϊκής Διαφώτισης και Προπαγάνδας», στοχεύει να κρατήσει την «καθαρότητα» του γερμανικού πολιτισμού. Αρχίζουν οι διώξεις των Εβραίων αλλά και άλλων πολλαπλών κοινωνικών ομάδων. Όσοι έχουν προλάβει να διαφύγουν, σώζονται από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και τον βέβαιο θάνατο. Eίναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι στην Δίκη της Νυρεμβέργης πολλοί από τους βασανιστές, υπαίτιοι γιά τον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων, έδωσαν την στερεότυπη απάντηση ότι εκτελούσαν διαταγές.

Στο «Από Μηχανής Θέατρο» είδαμε το έργο του Ρόναλντ Χάργουντ «Προσωπική Συμφωνία» (Taking Sides,1995). Επίσης, ο Χάργουντ, ανάμεσα σε πολλά θεατρικά έργα, έγραψε και τον «Αμπιγιέρ» (The Dresser, 1980). H «Προσωπική Συμφωνία» βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα τα οποία αποκαλύπτονται από τα αληθινά ημερολόγια που κρατούσε ο διάσημος μαέστρος του εικοστού αιώνα, Βίλχελμ Φούρτβενγκλερ(1886-1954). Πιό συγκεκριμένα, ο Χάργουντ γράφει ένα θεατρικό έργο πάνω στην αληθινή, ανακριτική διαδικασία που αφορά την υπόθεση του Φούρτβενγκλερ ο οποίος κατηγορείται ότι συνεργάστηκε με τους ναζί. Ένα από τα ακράδαντα στοιχεία γιά τον Αμερικανό ανακριτή Στιβ Άρνολντ αποτελεί το γεγονός ότι ο Φούρτβενγκλερ ήταν μόνιμος αρχιμουσικός της Φιλαρμονικής του Βερολίνου μεταξύ 1922 και 1945 διευθύνοντας συμφωνίες του Μπετόβεν και του Μπρουκνερ ενώ συνέχισε να έχει την ίδια θέση μεταξύ των ετών 1952 μέχρι το 1954. Στη ίδια ανάκριση παρευρίσκεται επίσης ως κατηγορούμενος ο Χέλμουτ Ρόντε που ήταν το δεύτερο βιολί της Φιλαρμονικής του Βερολίνου και υποσκάπτει την απολογία του Φούρτβενγκλερ με στόχο να ελαφρύνει την δική του θέση εις βάρος του μαέστρου. Θεωρώ, ότι ο Χάργουντ στο κείμενο του έπρεπε να αναπτύξει περισσότερο τον δραματικό χαρακτήρα του Βίλχελμ Φούρτβενγκλερ.

Με βάση την αρκετά καλή μετάφραση της κ. Αθανασίας Καραγιαννοπούλου, ο κ. Δημήτρης Μυλωνάς στήνει μία καλορυθμισμένη παράσταση στα ρεαλιστικά πλαίσια των προδιαγραφών του έργου και φέρνει στο προσκήνιο ολοκληρωμένους χαρακτήρες, με φόντο την ατμόσφαιρα εκείνης της εποχής η οποία αναπλάθεται από τα σκηνικά και τα κοστούμια (κ. Αγγελική Αθανασιάδου), τους φωτισμούς του κ. Γιώργου Αγιαννίτη και υπογραμμίζεται από την μουσική του κ. Παύλου Κατσιβέλη. Ο κ. Νικήτας Τσακίρογλου, ένας σπουδαίος και σημαντικός ηθοποιός του θεάτρου μας, είναι συγκλονιστικός στον ρόλο του Βίλχελμ Φούρτβενγκλερ. Ταλαντούχος και έμπειρος, ο κ. Τσακίρογλου εσωτερικεύει  κάθε πτυχή του ρόλου του και μας παραδίδει ένα μάθημα θεάτρου. Ο κ. Χρήστος Βαλαβανίδης υποδύεται θαυμάσια τον Χέλμουτ Ρόντε. Ο κ. Αλέξανδρος Μπουρδούμης ερμηνεύει τον Ταγματάρχη Άρνολντ με εξωστρέφεια και υπερβολικές κινήσεις σε μία καλή προσπάθεια προσέγγισης του συγκεκριμένου ρόλου από όπου λείπει η απαιτούμενη υπαινικτικότητα που θα σκιαγραφούσε με αδρές γραμμές τον συγκεκριμένο χαρακτήρα. Με δύναμη και εκφραστικότητα υποδύεται την Έμμυ Στράουμπε, την γραμματέα του Ταγματάρχη Άρνολντ, η κ. Άννα Ελεφάντη. Αρκετα καλά παίζουν οι ηθοποιοί: κ. Μαρούσκα Παναγιωτοπούλου (Ταμάρα Ζαχς), κ. Παναγιώτης Γουρζουλίδης (Υπολοχαγός Γουίλς), κ. Κώστας Κουτρούλης (Ντίλαν) και κ. Δημήτρης Μπούρας (Τόμας). Ένα καλογραμμένο θεατρικό έργο εκεί όπου η ζωή εμπνέει το θέατρο και μία δυνατή παράσταση που δικαιώνει τις απαιτήσεις του κειμένου προς τέρψιν των θεατών.

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *