ΕΠΙ ΣΚΗΝΗΣ

 

  Γράφει η Θεατρολόγος, Κριτικός Θεάτρου

                                     ΚΑΛΛΙΟΠΗ  Γ. ΡΑΠΑΝΑΚΗ

«Γέρμα»

Ματαιωμένη Μητρότητα

 

ΡΑΠΑΝΑΚΗΟ Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα (1898-1936) εκτελέστηκε στις 19 Αυγούστου 1936 από την κυβέρνηση του Φράνκο στο Βιθνάρ. Λίγες ημέρες πριν, δηλαδή στις 3 Αυγούστου 1936, είχε εκτελεστεί επίσης από τους φρανκιστές, ο κουνιάδος του, Χοσέ Φερνάντεθ Μοντεσίνος που ήταν δήμαρχος της Γρανάδα. Μεταξύ των ετών 1915-1918, ο Λόρκα γράφεται στη Νομική Σχολή του πανεπιστημίου της Γρανάδα ενώ παράλληλα διδάσκεται από τον Μανουέλ ντε Φάλια, πιάνο και κιθάρα. Το 1923 παίρνει το πτυχίο του από τη Νομική Σχολή. Λίγο νωρίτερα, ανάμεσα στα έτη 1921-1922, εκδίδεται το «Βιβλίο ποιημάτων» (Libro de poemas) το οποίο αποτελεί την πρώτη ποιητική συλλογή του Λόρκα.

Το πρώτο θεατρικό έργο του Λόρκα, «Τα μάγια της πεταλούδας» (“Εl maleficio de la mariposa”) παρουσιάστηκε στο «Θέατρο Εσλάβα» (Τeatro Eslava), στη Μαδρίτη στις 22 Μαρτίου 1920. Στο θεατρικό κοινό στην Ελλάδα, ο Λόρκα είναι πιό γνωστός κυρίως μέσα από τα παρακάτω θεατρικά έργα του: «Ματωμένος Γάμος»: (“Bodas de Sangre”) που παρουσιάστηκε στο θέατρο «Beatriz»  στη Μαδρίτη  στις 8 Μαρτίου 1933. «Το σπίτι της Μπερνάντα Άλμπα» (“La casa de Bernarda Alba”), έργο το οποίο εκδόθηκε το 1936. Το συγκεκριμένο έργο, ανέβηκε μετά την εκτέλεση του Λόρκα, στις 8 Μαρτίου 1945 στο θέατρο Avenida στο Buenos Aires. Eπίσης, το «Mαριάννα Πινέντα (“Mariana Pineda”) που πρωτοπαρουσιάστηκε στις 24 Ιουνίου 1927 στο «Θέατρο Γκόγια» στη Βαρκελώνη από το θίασο της Μαργαρίτας Σιργού (Μargarita Xirgou) σε σκηνικά Σαλβαδόρ Νταλί. «Η Θαυμαστή Μπαλωματού» (“La Zapatera Prodigiosa”) που ανέβηκε στο «Θέατρο Εσπανιόλ (Teatro Español) της Μαδρίτης στις 24 Δεκεμβρίου 1930. «Ο Έρωτας του Δον Περλιμπλίν με την Μπελίσα στον κήπο του» (“Amor de Don Perlimplin con Belisa en su jardin”), που παρουσιάστηκε στις 5 Απριλίου 1933 στο «Θέατρο Beatriz» της Μαδρίτης. Φυσικά και η «Γέρμα» (“Yerma”) που ανέβηκε στο «Θέατρο Εσπανιόλ» (Teatro Español) της Μαδρίτης στις 29 Δεκεμβρίου 1934 από τη Μαργαρίτα Σιργού (Margarita Xirgou).

O Λόρκα λέει γιά την «Γέρμα»: «Η Γέρμα, σώμα τραγωδίας που εγώ είδα με επίσημα φορέματα, είναι πάνω απ΄ όλα η εικόνα της γονιμότητας που καταδικάζεται σε στειρότητα. Μιά ψυχή καταχτυπημένη από τη μοίρα που παρουσιάζεται σαν θέμα της στειρότητας. Εγώ θέλησα να κάνω, έκανα, διαμέσου της νεκρής γραμμής του στείρου, το ζωντανό ποίημα της γονιμότητας. Και είναι από κει, από την αντίθεση του στείρου και του ζωντανού απ΄ όπου βγάζω την τραγική κατατομή του έργου». (Πρόγραμμα του Θεάτρου Τέχνης «Κάρολος Κουν»-Υπόγειο, γιά την παράσταση του έργου του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα «Γέρμα» σελ.46, σε μετάφραση κ. Τζένης Μαστοράκη, Χειμερινή Περίοδος 1992-1993). Είναι γεγονός ότι στη «Γέρμα», εκτός από το κύριο θέμα του έργου που είναι η ματαιωμένη μητρότητα υπάρχουν πολλά επί μέρους ζητήματα που καταγράφονται σε μία εύληπτη εικονοποιḯα η οποία διατυπώνει τις πολλαπλές διαστάσεις της ζωής της ισπανικής επαρχίας, με τις κοινωνικές επιταγές, τις νόρμες, τα ταμπού, τις ηθικές αξίες, τα πρέπει και τα μή. Η «Γέρμα», μέσα σε τρείς πράξεις και έξη εικόνες, παραπέμπει στην Αρχαία Ελληνική Τραγωδία. Ο Χορός από τις πλύστρες αλλά και τις κοπέλες σκιαγραφεί αέναα την κάθαρση που επικυρώνεται με τον φόνο ως αντίδοτο για την έλλειψη του έρωτα και της ευγονίας. Απελπισμένα η Γέρμα προσπαθεί να αποκτήσει παιδί. Ανάμεσα στην ασφυκτική ζωή της ισπανικής επαρχίας, η Γέρμα δοκιμάζει τα κάθε λογής γητέματα για να φέρει στο φώς τον γιό που ονειρεύεται κόντρα στην επιθυμία του συζύγου της ο οποίος ύστερα από την επίμονη πίεση της, της λέει ότι είναι ευτυχισμένος που δεν έχουν παιδιά. Αυτή η ομολογία οπλίζει το χέρι της Γέρμα η οποία σε μία έξαρση χαμένων ελπίδων και παραφροσύνης τον σκοτώνει. Ο αμοιβαίος αλλά ανείπωτος έρωτας της Γέρμα με τον Βίκτορα δεν έχει κανένα περιθώριο εκπλήρωσης όταν εκείνος πουλάει τα κοπάδια του στον σύζυγο της Γέρμα και φεύγει για αλλού.

Μία αίσθηση πίκρας, αδυναμίας και απογοήτευσης στοιχειώνει την Γέρμα μπροστά στο αδιέξοδο μιάς ζωής που της απαγορεύει την πολυπόθητη μητρότητα, την απόλαυση του αμοιβαίου έρωτα και την ελευθερία της επιλογής. Είδαμε την «Γέρμα» του Λόρκα στο Θέατρο «Θησείον – Ενα Θέατρο για τις Τέχνες» στην περίφημη μετάφρασης της κ. Τζένης Μαστοράκη σε μία μάλλον ατυχή σκηνοθεσία-διασκευή του κ. Θανάση Σαράντου. Μία παράσταση  όπου πέντε ηθοποιοί ανέλαβαν τους κύριους ρόλους του συγκεκριμένου έργου τοποθετημένου «Σ΄ ένα ελληνικό ακριτικό χωριό της Ηπείρου το 2019». Ένα εύρημα το οποίο δεν λειτούργησε θετικά στο κείμενο του Λόρκα.  Είχε αφαιρεθεί όλο το πλήθος από τις πλύστρες, τις γριές, τις κοπέλες –«το σώμα της τραγωδίας» αλλά και τις αδελφές του συζύγου της Γέρμα. Σε κάποιο σημείο όπου ο Χουάν-Γιάννης έλεγε σύμφωνα με το κείμενο σε μία από τις αδελφές του «[… ] βάλε να φάμε..» κοιτούσε το κοινό αφού δεν υπήρχε ηθοποιός που να υποδύεται την αδελφή του. Στην συγκεκριμένη παράσταση υπήρχαν κενά και χάσματα γιά όσους δεν είχαν διαβάσει το κείμενο του Λόρκα  το οποίο είχε πλήρως απλοποιηθεί χάνοντας την αυθεντικότητα και την δύναμη  που ασκεί η γραφή του Λόρκα.  Έμπειρη και εξαίρετη ηθοποιός η κα Βίλμα Τσακίρη έπαιξε θαυμάσια τόσο τον ρόλο της γριάς όσο και της Ντολόρες. Ικανοποιητικά υποδύθηκαν τους αντίστοιχους ρόλους τους οι: κ. Πηνελόπη Μαρκοπούλου, κ. Τάσος Σωτηράκης, κ. Θανάσης Σαράντος και κ. Βασιλίνα Κατερίνη.

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *