Η Πειραιώτισσα μανιάτικης καταγωγής Διαμάντω Πέτρου

ΜΙΛΕΣΗΣτου Στέφανου Μίλεση

Στις 20 Ιουλίου 1902 από τον Κολυμβητικό Σύλλογο Πειραιώς, γίνονται τα εγκαίνια της πρώτης Πανελληνίως Σχολής Κολύμβησης Πειραιά, με έδρα το Νέο Φάληρο μπροστά από το ξενοδοχείο Ακταίον που σημειωτέον την εποχή εκείνη ακόμα κατασκευαζόταν. Η Σχολή αυτή ήταν η πρώτη που είχε αποστολή την διδασκαλία – εκπαίδευση κολυμβητών, αλλά και διάσωσής τους, κατά συνέπεια ήταν ταυτόχρονα και η πρώτη σχολή Ναυαγοσωστών πανελληνίως. Αποτελούσε προσωπικό δημιούργημα ενός Πειραιώτη φαρμακοποιού του Παναγιώτη Νάστου, που έβλεπε ότι κάθε χρόνο χανόταν κόσμος ειδικά κατά την διάρκεια του καλοκαιριού που τα θαλάσσια λουτρά γέμιζαν από λουόμενους. Ήδη από τα τέλη του 1890 ο Νάστος αγωνιζόταν να αφυπνίσει τις δημοτικές και κρατικές αρχές με εκδηλώσεις, παραστάσεις, ομιλίες μέσω των οποίων παρουσίαζε στοιχεία για το μεγάλο αριθμό θανάτων από πνιγμό στην Ελλάδα, παρόλο που ήταν μια χώρα κατεξοχήν ναυτική. Ο Νάστος αγωνιζόταν όχι μόνο για την εκπαίδευση στην κολύμβηση με σκοπό τα θαλάσσια λουτρά, αλλά αγωνιζόταν και για την εκπαίδευση εκμάθησης των ναυτών του Βασιλικού τότε ναυτικού να μάθουν κολύμπι, όπως και οι υποψήφιοι δόκιμοι να μην γίνονται δεκτοί στις εξετάσεις για την απόκτηση διπλώματος Πλοιάρχου, αν δεν γνωρίζουν να κολυμπούν. Αφού λοιπόν είδε κι αποείδε ότι ουδείς επίσημος ενδιαφέρεται για τον κόσμο που πνιγόταν, ίδρυσε κατά το 1902 ανεπίσημα τη Σχολή Κολυμβητικής Πειραιά μπροστά στο υπό ανέγερση ξενοδοχείο «Ακταίον».

Στην Σχολή Κολυμβητικής Πειραιά υπήρχε η πρωτοποριακή δυνατότητα να παραδίδονται μαθήματα και προς τις κυρίες. Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι μόνο την ημέρα των εγκαινίων γράφτηκαν τριάντα κυρίες με σκοπό να μάθουν να κολυμπούν. Η διδασκαλία των κυριών γίνονταν από μια γυναίκα εκπαιδεύτρια κολύμβησης την οποία οι κυρίες προσφωνούσαν «διδασκάλισσα»! Δυστυχώς οι εφημερίδες της εποχής δεν μας δίνουν πολλά στοιχεία για αυτήν παρά μόνο ότι η «διδασκάλισσα» ήταν ηλιοκαμένη από την μεγάλη παραμονή της στην ακτή, είχε καταγωγή από τη Μάνη, αλλά για πολλά χρόνια ήταν κάτοικος Πειραιά. Την ημέρα των εγκαινίων ο Νάστος προκειμένου να εντυπωσιάσει τα πλήθη του κόσμου που είχαν συγκεντρωθεί στην παραλία του Νέου Φαλήρου και τους επισήμους, της ζήτησε να κάνει επίδειξη της κολυμβητικής της δεξιότητας. Και εκείνη κολύμπησε από την εξέδρα της Σχολής μέχρι βαθιά στο πέλαγος του Φαληρικού όρμου, όπου ναυλοχούσαν Ρωσικά πολεμικά και επέστρεψε πίσω, σε λίγα λεπτά της ώρας! Και το όνομα αυτής της «διδασκάλισσας» και τολμηρής κολυμβήτριας ήταν Διαμάντω Πέτρου. Παρότι ο κόσμος εντυπωσιάστηκε με τις ικανότητές της, τα πράγματα δεν ήταν εύκολα για τη συνέχεια. Διότι μια γυναίκα να παραδίδει καθημερινώς μαθήματα κολύμβησης σε άλλες γυναίκες αποτελούσε ένα πραγματικό τόλμημα όχι μόνο εκ μέρους της, αλλά και εκ μέρους των γυναικών που αποφάσιζαν να παρακολουθούν τα μαθήματα.

Η σχολή είχε κατασκευάσει μια ξύλινη καμπίνα πάνω σε πασσάλους που εξείχαν από τη θάλασσα. Το 1902 κάτοικοι της περιοχής του Νέου Φαλήρου κατέφυγαν στην Αστυνομία, ζητώντας την απαγόρευση της λειτουργίας της και την απεγκατάσταση της ξύλινης καμπίνας μπροστά από το «Ακταίον», με την αιτιολογία ότι εκτίθενται σε κοινή θέα τα σώματα των «μαθητριών».  Όμως ακόμα και οι εφημερίδες της εποχής που θεωρούνται οι φύλακες της τότε ηθικής, αντιδρούν στην «αντίδραση» των κατοίκων. Στην ίδια ακτή παρουσιάζονται τα καλοκαίρια παραστάσεις από γυναίκες ηθοποιούς ελαφρώς ενδεδυμένες για τις ανάγκες της γαλλικής οπερέτας που θεωρείτο τολμηρή.

Στις άκρες της ακτής κατέβαιναν οι διάφοροι καραγωγείς με τα άλογά τους για να τα δροσίσουν από την κάψα του καλοκαιριού. Τα έβαζαν να μπουν στο νερό και η όλη διαδικασία συνοδευόταν από τις φωνές και τις βρισιές τους που έκαναν και τον πιο τολμηρό άνδρα της εποχής να κοκκινίσει από ντροπή. Ωστόσο οι κάτοικοι δεν είχαν αντιδράσει ούτε στην απομάκρυνση των γαλλικών θιάσων, ούτε στους καραγωγείς που έβριζαν ασύστολα καθημερινώς. Με αυτά τα δεδομένα η απάντηση μέσω των εφημερίδων δεν άργησε να έρθει: «Η κολυμβητική Σχολή θα ιδρυθεί σε μέρος, όπως και θαλάσσια λουτρά, που δεν υπάρχουν πέριξ οικίες… Οι ακροαταί της ξετσίπωτης γαλλικής Οπερέτας του Φαλήρου, εθορηβήθησαν εκ των ειδήσεων, ότι πρόκειται ν΄ ανεγερθεί σχολή κολυμβητικής εις την ακτή του Φαλήρου, εις την ακτή ακριβώς εκείνη, που καθ΄ όλον το θέρος εκτίθονται εις κοινή θέα τα κομψά σώματα των λουωμένων καρραγωγέων…».

Παρόλα τα προβλήματα η Διαμάντω Πέτρου προσέφερε τις υπηρεσίες της σε εκείνη την δύσκολη για τις γυναίκες εποχή. Σχολεία θηλέων περνούσαν οργανωμένα τα μαθήματα κολύμβησης και ειδικώς τα κορίτσια του Χατζηκυριάκειου ορφανοτροφείο Θηλέων. Η Κολυμβητική Σχολή Πειραιώς παράλληλα με την εκπαίδευση που προσέφερε κρατούσε και στατιστικά στοιχεία πνιγμών στη θάλασσα, κάτι ιδιαιτέρως πρωτοποριακό την εποχή εκείνη. Σύμφωνα με τα στοιχεία, για το χρονικό διάστημα από 4 Ιανουαρίου 1902 μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 1903 ήταν 64 Έλληνες. Η στατιστική αυτή, άγνωστη τότε στην Ελλάδα, συγκλόνισε τόσο, ώστε ο τότε βασιλόπαις Νικόλαος ζήτησε κι έγινε Επίτιμος Πρόεδρος του Κολυμβητικού Συλλόγου Πειραιώς.

Το 1904 γίνονται στο Λιμένα Ζέας αγώνες κολύμβησης και άλλα παιχνίδια και θαλάσσιες δραστηριότητες. Αγωνίσματα που έμοιαζαν περισσότερο με παιχνίδια στο νερό προσέφεραν ψυχαγωγία στους θεατές που είχαν συγκεντρωθεί κατά μήκος της ακτής. Σε ένα από αυτά τα παιχνίδια δοκιμασίας τόλμησαν να μετάσχουν τρεις γυναίκες! Απαιτούσε ιδιαίτερη τόλμη την εποχή εκείνη να εμφανιστούν τρεις γυναίκες με ενδυμασία κολύμβησης μπροστά σε κόσμο και να διαγωνιστούν σε θαλάσσια παιχνίδια. Γράφει η εφημερίδα «Εμπρός» στο φύλο της την 13η Σεπτεμβρίου 1904, ότι «εξ αυτών των κυριών, εδείχθη δεξιωτάτη η κυρία Διαμάντω Πέτρου, η οποία έριξε την μεν μια αντίπαλο εντός της λέμβου επί της οποίας ίστατο, την δε δευτέραν εις την θάλασσαν, των θεατών επευφημούντων φαιδρώς!».

Η Διαμάντω Πέτρου φαίνεται ότι είναι πλέον γνωστή για την τόλμη της αφού οι δημοσιογράφοι της εποχής την καταγράφουν επωνύμως, σε αντίθεση με τις άλλες δύο κυρίες που συμμετείχαν μαζί της των οποίων το όνομα δεν καταγράφεται. Το 1905 διατάχθηκε η αναστολή λειτουργίας της σχολής μετά από καταγγελίες και πιέσεις σε πολιτικό επίπεδο από τους Φαληριώτες με την αιτιολογία αυτή την φορά ότι το παράπηγμα της Σχολής παρακωλύει τη θέα τους. Κοινοποιείται εντολή στον Παναγιώτη Νάστο για μετακίνηση της Σχολής στην προέκταση της οδού Κεχαγιά. Ο Νάστος δέχεται προκειμένου να συνεχίσει η σχολή την λειτουργία της και με δικά του έξοδα αναλαμβάνει κι αυτή την φορά την ανέγερση του νέου ξύλινου παραπήγματος. Η Διαμάντω Πέτρου  θα μεταβεί μόνη της, κρατώντας στα χέρια τη σημαία της κολυμβητικής σχολής στο σπίτι του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη που βρισκόταν τότε δίπλα στην Έπαυλη Οριγώνη στην Καστέλλα (στη σημερινή οδό Καραγεώργη Σερβίας) για να του προσφέρει ένα Στέφανο εκ δάφνης, διαμαρτυρόμενη με αυτό τον παράξενο τρόπο για όλα εκείνα που συνέβαιναν.

Στις 31 Μαΐου 1906 το ημιτελές παράπηγμα περικυκλώνεται από αστυνομία η οποία απαγορεύει την αποπεράτωση του έργου. Και για τη νέα της θέση οι κάτοικοι αντιδρούν και ζητούν τη νέα μετακίνησή της στην αρχική της θέση! Το Υπουργείο Οικονομικών προτείνει η σχολή να μεταφερθεί σε ένα σημείο που δεν θα ενοχλεί κανένα. Στο σημείο που προτείνεται όμως καταλήγουν οι σωλήνες από το ηλεκτρικό εργοστάσιου του Νέου Φαλήρου και βγαίνουν μαύρες μεταλλικές ύλες και άλλες ακαθαρσίες που μετατρέπουν τα ύδατα μαύρα και ελώδη. Η Σχολή λέει ο Νάστος αντί ωφελείας θα γίνει πρόξενος ασθενειών των παιδιών. Δεν γνωρίζουμε το αποτέλεσμα των δικαστικών αγώνων. Γνωρίζουμε όμως ότι επίσημα η Σχολή αυτή έπαψε να υπάρχει το 1910.

Μια αναφορά δια του τύπου αναφέρει ότι στο Νέο Φάληρο υπάρχουν μόνο οι ξύλινοι πάσσαλοι που ήταν η βάση του παραπήγματος της Σχολής, χωρίς να αναφέρει το σημείο που λειτούργησε τα τελευταία χρόνια. Μαζί με το κλείσιμο της Κολυμβητικής Σχολής χάνονται και τα ίχνη της Διαμάντω Πέτρου. Η ηλιοκαμένη Μανιάτισσα του Πειραιά, η πρωτοπόρος κολυμβήτρια που δεν δίσταζε να εμφανιστεί δημόσια με κολυμβητικό ένδυμα σε αγώνες με θεατές, η επαναστάτρια Πέτρου που εμφανίστηκε στο σπίτι του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη για να τον «στεφανώσει» για την απόφαση κλεισίματος της σχολής, ουδέποτε εμφανίστηκε ξανά σε δημοσιεύματα εφημερίδων.

Κλείνοντας το μικρό αφιέρωμα στην τολμηρή Μανιάτισσα Διαμάντω Πέτρου μια άλλη Διαμάντω, Μανιάτισσα κι αυτή, είχε εμφανιστεί το 1897 στα γραφεία κατάταξης με απαίτηση να καταταγεί. Είναι ο Ελληνο-τουρκικός πόλεμος του 1897 και εθελοντές πολλοί παρουσιάζονται αυθόρμητα προς κατάταξη. Ανάμεσά τους και μια γυναίκα η οποία φυσικά δεν γίνεται δεκτή. Στις 14 Μαρτίου του 1897 στέλνει μια επιστολή διαμαρτυρίας στις εφημερίδες που υπογράφει Διαμάντω εκ Μάνης. Δεν γνωρίζω εάν είναι η ίδια με την Διαμάντω Πέτρου. Μανιάτισσα του Πειραιά που εμφανίζεται το ίδιο χρονικό διάστημα με εκείνη την ιδιαίτερη τόλμη, την ωραία αυθάδεια που οδηγεί τους ανθρώπους σε υψηλές πράξεις γενναιότητας και ευγένειας.

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *