Θα ζούμε εξαρτημένοι ή ελεύθεροι; Ας διαλέξουμε!

Γράφει η Μαρία Ν. Ταστσόγλου

Ταστσόγλου ΜαρίαΟ άνθρωπος δημιουργήθηκε για να είναι ελεύθερος. Έχει την ελευθερία της σκέψης, της βούλησης, της έκφρασης και της πράξης και η εκπαίδευση που του παρέχεται αποβλέπει – υποτίθεται – στις ελευθερίες αυτές. Με μια τέτοια εκπαίδευση οι κοινωνίες των ανθρώπων γίνονται δημιουργικές και αποσκοπούν πάντα στο καλό των μελών τους. Αυτή, όμως, είναι μια ιδεατή κοινωνία, γιατί στην πραγματικότητα τέτοιοι ελεύθεροι άνθρωποι δεν υπάρχουν, αλλά ούτε και καμιά Πολιτεία, βεβαίως, εκπαιδεύει τους πολίτες της, για να γίνονται ελεύθεροι, γιατί τότε η κάθε Πολιτεία δεν θα μπορεί να αναπαράγεται προς το δικό της συμφέρον. Το συμφέρον της είναι να διαμορφώνει ανθρώπους, που μπορούν να χειραγωγηθούν και να τεθούν στον ζυγό του συστήματος, μέσα στο οποίο ζουν και δραστηριοποιούνται.

Η έννοια της ελευθερίας του ανθρώπου πρέπει να εκφραστεί με αρνητικούς όρους, επειδή η κοινωνία μας είναι μονοδιάστατη (όπως λέει και ο Μαρκούζε) και καταναγκαστική, εννοώντας ότι οι κοινωνικοί μηχανισμοί προσδιορίζουν, αλλά και περιορίζουν τις επιλογές μας. Αυτό επιτυγχάνεται, αν η ίδια η κοινωνία δημιουργεί πλαστές ανάγκες, τις προβάλλει στον άνθρωπο και τον πιέζει να τις αποδεχτεί. Η πίεση ασκείται από τα Μ.Μ.Ε., τη διαφήμιση, την βιομηχανική διαχείριση και τον φιλελεύθερο λόγο, μέσω των οποίων γίνεται «συνεχής προσπάθεια εξάλειψης της κριτικής και ριζικής αντιπολίτευσης». (Ο Μονοδιάστατος Άνθρωπος, Μαρκούζε, 1964).

Οι πλαστές ανάγκες καθορίζονται από εξωτερικές δυνάμεις, τις οποίες ο άνθρωπος δεν μπορεί να ελέγξει και όταν τις ικανοποιεί (καθοδηγούμενος να τις ικανοποιήσει), νομίζει ότι γίνεται ευτυχισμένος, αφού νιώθει «ευφορία μέσα στην δυστυχία του». Γράφει ο Μαρκούζε: «Όταν αναπαύεσαι, διασκεδάζεις, δρας και καταναλώνεις όπως όλοι οι άλλοι, όταν αγαπάς και μισείς ό, τι αγαπούν και μισούν οι άλλοι, αυτό ως επί το πλείστον συνιστά ανάγκη πλαστή».

Ο άνθρωπος, ως ελεύθερο ον, έχει ηθικό χρέος να διακρίνει τις αληθινές από τις ψεύτικες ανάγκες, να θέσει κριτήρια προτεραιότητας στη ζωή του και να αμφισβητήσει κάθε τι που οι έξωθεν του επιβάλλουν ως «ανάγκη». Έχει χρέος να σκεφτεί μόνος του, απαλλαγμένος από την επιρροή των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και Επικοινωνίας, απελευθερωμένος από τις χειροπέδες της κοινής γνώμης, την οποίαν «κατασκευάζουν» αυτοί που θέλουν να τον ελέγχουν. Χρειάζεται να αποκτήσει την πνευματική του ελευθερία, για να γίνει αυτόφωτο ον, «αυτοκαθοριζόμενο», αυτόνομο και αυτόβουλο.

Είναι φανερό πως τη λύση για τη ζωή του θα τη δώσει ο ίδιος ο άνθρωπος, όταν φθάσει σε τέτοιο επίπεδο αυτογνωσίας, ώστε με την προσωπική του ελευθερία θα οριοθετήσει τις ανάγκες του και θα τις ταξινομήσει ανάλογα με τη σπουδαιότητά τους. Μέχρι τότε θα τελεί υπό τον έλεγχο, την επιτήρηση και την ποδηγέτηση των δυνατών, οι οποίοι θα τον χρησιμοποιούν, για να επαναλαμβάνουν τις πολιτικές και τις τακτικές τους και να κερδίζουν στα μεγάλα παιχνίδια που παίζονται στις πλάτες των υπνωτισμένων λαών, λαών που απαρτίζονται από ανθρώπους που δεν είναι «πολίτες», αφού δεν γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των όντως Πολιτών μιας Πολιτείας.

Χρέος μας είναι, λοιπόν, να γνωρίσουμε επιτέλους τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις μας ως πολιτών, για να μπορέσουμε να ορθώσουμε το ανάστημά μας, να υψώσουμε τη φωνή μας και να διεκδικήσουμε αυτά που μας ανήκουν. Να διεκδικήσουμε τη ζωή μας, να μη ζούμε εξηρτημένοι και ετεροκαθοριζόμενοι από τη βούληση των άλλων. Χρειάζεται δύναμη γι’ αυτό και τη δύναμη θα τη βρούμε, αν θελήσουμε πραγματικά να γίνουμε ελεύθεροι και να μη «βολευόμαστε» μέσα στις επιθυμίες των άλλων. Η πραγματική ελευθερία χρειάζεται αγώνα μεγάλο, σκληρό και διαρκή και πολλές φορές οι άνθρωποι είμαστε άτολμοι και νωχελικοί και προτιμάμε να είμαστε σκυφτοί και δέσμιοι των άλλων. Ας διαλέξουμε…, ιδιαίτερα ΣΗΜΕΡΑ!

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *