Μια Κυριακή στο «Λύκειο του Αριστοτέλη»

IMG_7288Την Κυριακή, 7 Οκτωβρίου, το πρωΐ με την συνδιοργάνωση της «Φωνής των Πειραιωτών» και της «Αιγηΐδος», με αφορμή την σειρά των μαθημάτων του Παναγιώτη Μητροπέτρου για τα «Μετά τα Φυσικά» του Αριστοτέλη, που θα αρχίσουν την Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου και θα γίνονται κάθε Τετάρτη, ώρα 7-9 μ.μ. στην Αιγηΐδα,  επισκεφθήκαμε μαζί με εκλεκτούς ανθρώπους από τον Πειραιά, την Αθήνα, την Αττική και την Εύβοια τον αρχαιολογικό χώρο του «Λυκείου του Αριστοτέλη».

Η είσοδοIMG_7310ς είναι στην διασταύρωση των οδών Βασιλίσσης Σοφίας και Ρηγίλλης, δίπλα από το «Σαρόγλειον».

Όταν εισήλθαμε στον χώρο, αρχικά καθήσαμε στο ξύλινο αμφιθέατρο και ο Παναγιώτης Μητροπέτρος μάς ανέλυσε τα σχετικά με τον χώρο. Ακολούθησε η εκ του σύνεγγυς επίσκεψη του αρχαιολογικού χώρου και στο τέλος η όλη εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την ανάλυση των βασικών πυρήνων της Αριστοτελικής διδασκαλίας για τα περίφημα τέσσερα «αίτια», για τις περίφημες «αρχές» και για τ ις «σφαίρες», επί των οποίων είναι προσαρτημένοι οι επτά πλανήτες. Τις σφαίρες αυτές ο Εύδοξος τις ανέβασε σε 26, ο Κάλλιπος σε 33 και ο Αριστοτέλης σε 59 (εκτός της εξωτάτης σφαίρας των απλανών, που εκινείτο απIMG_7318ό το «Πρώτον Κινούν Ακίνητον».

Στην πρώτη φάση της επισκέψεώς μας, ο Δάσκαλος μεταξύ άλλων μάς είπε και τα εξής.

Πριν από την ίδρυση της Σχολής του Αριστοτέλη, το Λύκειο ήταν μία εκτεταμένη περιοχή, ένα προάστιο των Αθηνών, στην ανατολική πλευρά της πόλεως, έξω από τις Πύλες Διοχάρους (δυτικά της πλατείας Συντάγματος) και κοντά στις πηγές του Ηριδανού. Συγκεκριμένα το Λύκειο ήταν στις νότιες υπώρειες του Λυκαβηττού, μεταξύ του Ιλισού και του Ηριδανού. Μέσα στην περιοχή αυτή υπήρχε το ιερό του Λυκείου Απόλλωνος με λατρεία πανάρχαια, από όπου πήρε και το όνομά της.

Από τις αναφορές του Ξενοφώντα (Ιππαρχικός, 3.1.1.) και του Αριστοφάνη (σχολ. Ειρήνης, στ. 353-356) πληροφορούμαστε ότι η περιοχή του Λυκείου, επειδή προφανώς ήταν εκτεταμένη, χρησίμευε ως χώρος εκγυμνάσεως των ιππέων και των οπλιτών του Αθηναϊκού στρατού. Η περιοχή αυτή επιλέχθηκε κατά την αρχαϊκή εποχή για την ίδρυση του δεύτερου σε σημIMG_7309ασία Γυμνασίου (γυμναστηρίου) των Αθηνών. Πολλοί δάσκαλοι και σοφιστές δίδασκαν στο Λύκειο ήδη από τον 5ο αι. π.Χ., όπως ο Πρωταγόρας, ο Ευθύδημος και ο Πρόδικος. Αλλά και ο Σωκράτης φαίνεται ότι επισκεπτόταν καθημερινά το Λύκειο.

Μετά την ανάληψη της βασιλείας των Μακεδόνων από τον Αλέξανδρο, ο Αριστοτέλης επιστρέφει στην Αθήνα και ακολουθώντας το πρότυπο του δασκάλου του ιδρύει το 335 π.Χ. την δική του φιλοσοφική σχολή.  Ως τόπο εγκαταστάσεως της σχολής του επιλέγει τους χώρους του Γυμνασίου, που βρισκόταν στο Λύκειο.

Κατά τις πρωινές ώρες διεξάγονταν τα μαθήματα του «εωθινού περιπάτου», που ήταν δύσκολα και απIMG_7312ευθύνονταν στους συστηματικούς φοιτητές. Κατά τις απογευματινές ώρες γίνονταν τα εύκολα μαθήματα του «δειλινού περιπάτου» για το ευρύ κοινό.

Όπως προκύπτει από την διαθήκη του Θεοφράστου, η οποία μας έχει παραδοθεί από τον Διογένη τον ΛαIMG_7326έρτιο (5, 51-57), στο συγκρότημα της Σχολής περιλαμβάνονταν: α) ένα ιερό αφιερωμένο στις Μούσες, β) ο περίπατος, μία μεγάλη και μία μικρή στοά, γ) ένας βωμός, δ) τα αγάλματα του Αριστοτέλους και του Νικομάχου, ε) ο κήπος και στ) οικήματα πλησίον του κήπου για τη διαμονή των μαθητών και των δασκάλων.

Η Περιπατητική σχολή, όπως και η αντίστοιχη της Ακαδημίας, απετέλεσαν μεγάλα επιστημονικά κέντρα της αρχαιότητος. Κατά την εποχή της ανθήσεως του Περιπάτου, τα χρόνια που δίδασκε ο Θεόφραστος, λέγεται ότι η σχολή είχε 2000 μαθητές.

Από το συγκρότημα της Σχολής μόνο ένα μικρό τμήμα ήλθε στο φως το 1996 όταν στις σωστικές ανασκαφές της Γ΄ Εφορείας Αρχαιοτήτων αποκαλύφθηκε μέρος της παλαίστρας του Γυμνασίου με τα παρακείμενα βορείως αυτής οικοδομήματα.

Πολλοί από τους επισκέπτες – προσκυνητές, που ήταν μαζί μας, μάς είπαν ότι αισθάνονταν μία ανατριχίλα, που την απέδιδαν στο δέος που τους προκαλούσε ο χώρος.

Δεν πρέπει να υπάρχει άνθρωπος, Έλληνας ή Ξένος, που να μην επισκεφθεί έστω και μία φορά στην ζωή του τον χώρο αυτό της Παιδείας, της Φιλοσοφίας και της Επιστήμης. Εδώ έδρασε ένα από τα δύο αρχαιότερα Πανεπιστήμια του κόσμου με εμπνευστή και καθοδηγητή τον Μέγα Επιστήμονα της Απτής Πραγματικότητας, τον Αριστοτέλη.

Ευχαριστούμε άλλη μια φορά τον Σοφό Δάσκαλο, τον καλό φίλο Πάνο Μητροπέτρο. Σίγουρα η ψυχή του Αριστοτέλη, που βρισκόταν κοντά μας στον ιερό χώρο του Λυκείου, θα ένιωσε πολύ όμορφα που υπάρχει ένας τόσο άξιος μαθητής του.

Γιάννης Κανατσέλης

One comment

  1. Συγχαρητήρια αγαπητέ Γιάννη για την άρτια γραφή σου και την προβολή τέτοιων αξιόλογων ξεναγήσεων, που σπανίζουν στις μέρες μας.

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *