Να πού θα βρούμε τις αιτίες της φτώχειας

τατσογλουΓράφει η Μαρία Ν. Ταστσόγλου

Η φτώχεια εξαθλιώνει και υποβιβάζει τον άνθρωπο. Στα αίτια της φτώχειας, όμως, οι υλικοί παράγοντες – κατά τον οικονομολόγο Ε. Φ. Σουμάχερ – οι υλικοί παράγοντες καταλαμβάνουν δευτερεύουσα θέση. Οι πρωταρχικές αιτίες της υπερβολικής φτώχειας είναι μη υλικές και βρίσκονται σε ανεπάρκεια στην εκπαίδευση, την οργάνωση και την πειθαρχία.

Η εξέλιξη δεν αρχίζει με αγαθά. Αρχίζει από τους ανθρώπους και την εκπαίδευση, την οργάνωση και την πειθαρχία. Χωρίς αυτούς τους τρεις παράγοντες όλες οι πλουτοπαραγωγικές πηγές παραμένουν ανεκμετάλλευτες και αναξιοποίητες. Υπάρχουν ευημερούσες κοινωνίες, που όμως δεν βασίζονται στη φυσική υγεία και είχαμε πληθώρα ευκαιριών να παρατηρήσουμε την πρωταρχική σημασία των αθέατων παραγόντων μετά τον Πόλεμο. Κάθε χώρα – άσχετα με τον βαθμό καταστροφής που είχε υποστεί – που είχε υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, οργάνωσης και πειθαρχίας, πραγματοποίησε ένα «οικονομικό θαύμα». Στην πραγματικότητα, τα επιτεύγματα αυτά αποτελούσαν «θαύμα» μόνο για εκείνους που η προσοχή τους ήταν στραμμένη στην κορυφή του παγόβουνου. Η κορυφή είχε θρυμματιστεί, αλλά η βάση, που είναι η εκπαίδευση, η οργάνωση και η πειθαρχία, υπήρχε πάντα.

Εδώ, λοιπόν, βρίσκεται το κεντρικό πρόβλημα της εξέλιξης. Αν οι πρωταρχικές αιτίες της φτώχειας είναι οι ανεπάρκειες σ’ αυτούς τους τρεις τομείς, τότε η εξαφάνιση της φτώχειας εξαρτάται πρωταρχικά από την αντιμετώπιση αυτών των ανεπαρκειών. Εδώ βρίσκεται ο λόγος, για τον οποίον η εξέλιξη δεν μπορεί να είναι μια πράξη κατασκευής, δεν μπορεί να παραγγελθεί, να αγοραστεί ή να σχεδιαστεί: γιατί χρειάζεται μια διαδικασία ανάπτυξης. Η εκπαίδευση δεν πραγματοποιεί άλματα, αλλά είναι μια βαθμιαία διαδικασία μεγάλης σημασίας. Η οργάνωση δεν κάνει άλματα, αλλά πρέπει να αναπτυχθεί σιγά-σιγά, για να ταιριάζει στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Το ίδιο ισχύει και για την πειθαρχία. Και οι τρεις αυτοί παράγοντες πρέπει να αναπτυχθούν βήμα προς βήμα και ο βασικός στόχος της πολιτικής της εξέλιξης πρέπει να είναι η επιτάχυνση της ανάπτυξης αυτών των διαδικασιών. Και οι τρεις αυτοί παράγοντες πρέπει να γίνουν κτήμα όχι απλώς μιας μικρής μειοψηφίας, αλλά όλης της κοινωνίας.

Αν μια βοήθεια δίνεται για να δημιουργηθούν ορισμένες νέες οικονομικές δραστηριότητες, αυτές θα αποδειχτούν ευεργετικές μόνο αν βασίζονται σε μια δημιουργημένη ήδη εκπαιδευτική βάση μεγάλων σχετικά ομάδων και θα αποδώσουν πραγματικά μόνο αν επιταχύνουν την πρόοδο στην εκπαίδευση, την οργάνωση και την πειθαρχία. Τότε θα υπάρξει μια διαδικασία επέκτασης, αλλά όχι διαδικασία αλματώδους ανάπτυξης. Αν εισαχθούν νέες οικονομικές δραστηριότητες που βασίζονται σε ειδική εκπαίδευση, ειδική οργάνωση και ειδική πειθαρχία, που μέχρι τη δεδομένη στιγμή θα είναι άγνωστες στη συγκεκριμένη κοινωνία, οι δραστηριότητες αυτές δεν θα προάγουν μια σωστή εξέλιξη, αλλά θα επιτύχουν το αντίστροφο αποτέλεσμα. Θα παραμείνουν ένα ξένο σώμα που δεν μπορεί να προσαρμοστεί και θα επιδεινώσουν τα προβλήματα της οικονομίας.

Αυτή η συλλογιστική που απαιτείται για τη βοήθεια και την εξέλιξη λαμβάνει σοβαρά υπόψη τη φτώχεια και ενδιαφέρεται για τους ανθρώπους, γιατί οι άνθρωποι είναι η πρωταρχική, αλλά και η απώτερη πηγή οποιουδήποτε πλούτου. Αν οι άνθρωποι μείνουν έξω από τους υπολογισμούς, αν παραμεριστούν από τους εμπειρογνώμονες και τους σχεδιαστές, τίποτε δεν θα μπορέσει να αποδώσει πραγματικά.

(Πηγή: Ε. Φ. Σουμάχερ, Το μικρό είναι όμορφο)

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *