Ποια είναι τελικά η εργασία του παιδιού μέσα στην κοινωνία;

τατσογλουΓράφει η Μαρία Ν. Ταστσόγλου

Η Μαρία Μοντεσσόρι (ιατρός, ψυχολόγος και μεγάλη παιδαγωγός με πλούσιο συγγραφικό έργο για την αγωγή και η οποία τώρα πια δεν ακούγεται, γιατί την αγωγή «έχουν αναλάβει» τα τάμπλετ και τα λοιπά ηλεκτρονικά) στο βιβλίο της «Το μυστικό της παιδικής ηλικίας» αναφέρεται στις δύο όψεις της δουλειάς. Γράφει ότι ο ενήλικας και το παιδί, ενώ είναι πλασμένοι για να αγαπιούνται και να συμβιώνουν μέσα στη αγάπη, βρίσκονται σε διαρκή πόλεμο, εξ αιτίας της έλλειψης κατανόησης που διαβρώνει τις ρίζες της ζωής και που καταλήγει σε μια σύγχυση πράξεων και αντιδράσεων.

Πολλά είναι τα προβλήματα που καταλήγουν σε αυτή τη σύγκρουση. Μερικά, απλά και χειροπιαστά, εξαρτώνται εξωτερικά από τις κοινωνικές σχέσεις. Ο ενήλικας είναι ταγμένος σε ένα έργο τόσο περίπλοκο και εντατικό, σε βαθμό που βρίσκει όλο και πιο δύσκολο να το αναστείλει, όπως θα απαιτούσε η αναγκαιότητα να ακολουθήσει το παιδί και να προσαρμοστεί στον ρυθμό του παιδιού και στις ψυχικές ανάγκες για την ανάπτυξή του. Απ’ την άλλη πλευρά πάλι, το περιβάλλον του ενηλίκου, που γίνεται όλο και πιο περίπλοκο και πιο δυναμικό, δεν είναι κατάλληλο για το παιδί.

Αν ανατρέξουμε σε μια πρωτόγονη, απλή και ειρηνική ζωή, μπορούμε να φανταστούμε το παιδί να βρίσκει ένα φυσικό καταφύγιο πλάι στον ενήλικο γονέα του, ο οποίος καταγίνεται με δουλειές απλές, δουλεύοντας ήρεμα, τριγυρισμένος από κατοικίδια ζώα. Το παιδί περιεργάζεται ελεύθερα τα αντικείμενα και μπορεί να δουλέψει κι αυτό, χωρίς τον φόβο να ξεσηκώσει θύελλες διαμαρτυριών. Όταν νυστάζει, κοιμάται κάτω από ένα βαθύσκιο δέντρο.

Όμως, σιγά-σιγά, ο πολιτισμός έκλεψε από το παιδί τον κοινωνικό του περίγυρο. Όλα είναι υπερβολικά οργανωμένα, ασφυκτικά στενόχωρα και γρήγορα. Δεν φτάνει που η επιτάχυνση του ρυθμού στη ζωή των ενηλίκων στάθηκε εμπόδιο στο παιδί, ήρθε και η μηχανή, που σαν τον δυνατό άνεμο, τράβηξε μακριά τον ενήλικα, στερώντας έτσι από το παιδί το τελευταίο του καταφύγιο.

Το παιδί, επί πλέον, δεν αφήνεται να ζήσει δραστήρια. Οι φροντίδες, με τις οποίες το περιβάλλουν οι μεγάλοι, έχουν σκοπό να το προφυλάξουν από τους κινδύνους, που διαρκώς πληθύνονται και το απειλούν εξωτερικά. Στην πραγματικότητα, το παιδί μέσα στον κόσμο είναι ένας πρόσφυγας, ένα πλάσμα αργό, ένας «σκλάβος». Κανείς δεν βλέπει την αναγκαιότητα να φτιαχτεί ένα περιβάλλον ζωής στα μέτρα του παιδιού. Κανείς δεν σκέφτεται ότι το παιδί έχει χρεία από δράση και δουλειά.

Θα πρέπει, λοιπόν, να πεισθεί ο ενήλικας ότι τα κοινωνικά προβλήματα είναι δύο, όπως δύο είναι και οι μορφές της ζωής: το κοινωνικό πρόβλημα του ενηλίκου και το κοινωνικό πρόβλημα του παιδιού. Άρα δύο είναι οι ουσιαστικές όψεις της εργασίας: η εργασία του ενηλίκου και η εργασία του παιδιού. Και οι δύο είναι απαραίτητες στην οικονομία του σύμπαντος.

Αυτά θεωρούσε η Μοντεσσόρι πριν από περίπου 70 χρόνια. Πολλά σχολεία, τα μοντεσσοριανά, εκπαιδεύουν σε όλον τον κόσμο σύμφωνα με το παιδαγωγικό της σύστημα. Πολλά στοιχεία από τις μεθόδους της έχουν υιοθετηθεί από τα εκπαιδευτικά συστήματα. Τίποτε, όμως, από αυτά δεν συμβάλλει στην ανάπτυξη και διαπαιδαγώγηση του παιδιού όσο συμβάλλουν τα «προϊόντα» της ηλεκτρονικής εποχής! Το παιδί «προσαρμόστηκε» στην κοινωνία των ενηλίκων μέσω των παντός είδους ηλεκτρονικών και ασφυκτιά και αυτό μαζί τους. Πού είσαι, Μοντεσσόρι, να τα ιδείς!

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *