Χρονογράφημα.Η καμπάνα και η ιστορία της.

Γράφει ο Χρήστος Γκερέκος.

γκερέκος αν δεν έχουμε άλληΣτο κείμενό μας της περασμένης Πέμπτης για την έλευση του νέου χρόνου, είχαμε εκφράσει την ευχή να χτυπούν χαρμόσυνα οι καμπάνες απανταχού της Γης.

Ας δούμε λοιπόν σήμερα την ιστορία  της καμπάνας που είναι συνδεδεμένη όχι μόνον με τις εορτές της θρησκείας μας αλλά και με την αγγελία σημαντικών γεγονότων.

Το καμπαναριό των εκκλησιών αντικατέστησε το σήμαντρο της παλιάς εποχής με το οποίο καλούσαν οι εκκλησίες τους πιστούς στις θείες λειτουργίες ή σε άλλες σημαντικές συνάξεις, το οποίο ήταν ένα χοντρό ξύλινο ραβδί με κεφαλή στην άκρη του το οποίο χτυπούσαν oi πιστοί ρυθμικά σε μια σανίδα καρφωμένη στον κορμό ενός δέντρου.

Το σήμαντρο αυτό διατηρείται ακόμη παραδοσιακά σε πολλά μας μοναστήρια όπου το αποκαλούν λαοσυνάχτη, κράχτη ή θεοδρόμο διότι οδηγεί τους χριστιανούς στο δρόμο του Θεού.

Το όνομά της η καμπάνα το πήρε από την γαλλική πόλη της Καμπανίας όπου άρχισε η κατασκευή της κατά τον 6ο μ.Χ. αιώνα και ο πρώτος που αντικατέστησε με αυτήν το σήμαντρο, για την πρόσκληση των χριστιανών στις εκκλησίες, ήταν ο Πάπας Σεβαστιανός.

“Το σήμαντρό του δεν χτυπά, δεν έχει ψάλτη ούτε παπά. Ένα καντήλι θαμπερό και έναν πέτρινο σταυρό έχει στολίδι μοναχό το εκκλησάκι το φτωχό. Και ο διαβάτης που περνά, στέκεται και το προσκυνά και με ευλάβεια πολλή τον άσπρο σταυρό φιλεί” έγραψε με πόνο ψυχής ο ποιητής για το ξεχασμένο ερημοκλήσι που αντίκρισε στην κορυφή κάποιου βουνού.

Για την κατασκευή της καμπάνας, εκτός από τον ορείχαλκο, χρησιμοποιούνται και άλλα μέταλλα με αυστηρά καθορισμένη αναλογία ανάλογα με την χροιά του ήχου που θέλουν να τις προσδώσουν οι έμπειροι κατασκευαστές της.

Η μαζική παραγωγή και χρήση της εμφανίζεται τον 8ο αιώνα και ως πρώτα καμπαναριά-κωδωνοστάσια θεωρούνται του Αγίου Ιωάννου του Λατερανού και του Αγίου Πέτρου στην Ιταλία (μια χώρα με τις περισσότερες και ωραιότερες εκκλησίες του κόσμου) ενώ υπήρχαν και στη χώρα μας από την αρχαιότητα εκκλησίες, για την κλήση σε τελετές και για θυσίες προς τιμήν της θεάς της γονιμότητας Κυβέλης.

Στην σημερινή Ελλάδα όπου και το πιο μικρό χωριουδάκι έχει την εκκλησία του, τις πιο ωραίες καμπάνες φέρονται να έχουν η Μητρόπολις του Μυστρά, του Βροντυχίου, της Αγίας του Θεού Σοφίας και της Παντανάσσης.

Στους γοτθικού ρυθμού παλαιούς ναούς συναντάμε καμπάνες σε διπλά καμπαναριά, ένα από κάθε πλευρά τους ή και τα δύο μαζί στη μέση τους σε σχήμα ψηλής πυραμίδας.

Όταν οι Άραβες κατέλαβαν την Κρήτη, οι Ενετοί υπό τον δόγη Ούρσο τον Πατρικιανό, νίκησαν κατά κράτος τους Άραβες και τους εξεδίωξαν από το νησί και ο Μιχαήλ, αυτοκράτορας τότε του Βυζαντίου, απένειμε στον Ούρσο τον τίτλο του πρωτοσπαθάριου και ο Ούρσος σε ανταπόδοση, δώρισε στον Μιχαήλ δώδεκα τεράστιες καμπάνες οι οποίες τοποθετήθηκαν στον ιερό ναό της Αγίας του Θεού Σοφίας της Κρήτης.

Οι καμπάνες αυτές έπαυσαν να ηχούν, όπως και εκείνες του Παναγίου Τάφου στην Ιερουσαλήμ με απαγόρευση των κατακτητών των περιοχών αυτών, μέχρι τον πόλεμο της Κριμαίας του 1854-56 οπότε και ξαναχτύπησαν.

Η βαθύφωνη καμπάνα της συστοιχίας 64 καμπανών που βρίσκεται στο Ρίβερ Σάιντ της Ν. Υόρκης, ζυγίζει 18 τόνους, θεωρείται από τις μεγαλύτερες στον κόσμο αλλά μοιάζει “νάνος” σε σύγκριση με εκείνην που βρίσκεται στο Κρεμλίνο της Μόσχας η οποία ζυγίζει 180 τόνους!

Κατασκευάστηκε το 1737, έχει ύψος 5,80 μέτρα, περίμετρο 18,42 και μέγιστο πάχος 61 εκατοστά.

Συστοιχία από 53 καμπάνες υπάρχει και στο κοινοβούλιο του Καναδά στην Οτάβα της οποίας η κάτω αριστερά  ζυγίζει 10 τόνους.

Αυτά για την ιστορία της καμπάνας για την οποία ευχόμαστε να ηχεί πάντα και μόνον χαρμόσυνα για την πατρίδα μας και ολόκληρο τον κόσμο, αρχής γενομένης από το 2020 που ανέτειλε με πολλά και σοβαρά για την ανθρωπότητα προβλήματα, δυστυχώς…

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *