Όχι στα ίδια λάθη – Μένουμε σπίτι Πειραιάς 1854, Πειραιάς 2020. Σαν να μην πέρασε μια μέρα!

του Στέφανου Μίλεση

ΓΑΛΛΟΙΟ Πειραιάς στη σύγχρονη ιστορία του έχει διέλθει πολλές φορές από ανάλογες καταστάσεις που έμοιαζαν με τη σημερινή. Και καθώς όποιος δεν λαμβάνει υπόψη την ιστορία του είναι καταδικασμένος να τη ζήσει και πάλι, αφιερώστε ελάχιστο χρόνο να διαβάσετε τα παρακάτω που δεν έχουν να κάνουν με επιδημίες αλλά με την ανθρώπινη ανοησία.

Το 1928 Δάγκειος πυρετός, το 1895 ευλογιά με κέντρο μάλιστα την Υδραϊκή συνοικία (σημερινή ενορία Αγίου Νικολάου) και το 1854 μεγάλη επιδημία χολέρας. Σε όλες τις περιπτώσεις η ασθένεια ξέφυγε καθώς δεν κρατήθηκαν τα υγειονομικά μέτρα. Το 1854 οι Γάλλοι έθαβαν κρυφά τους στρατιώτες που πέθαιναν από χολέρα εκεί όπου είχαν στρατοπεδεύσει πάνω σε έναν λοφίσκο, στο τέρμα της σημερινής οδού Αηδινίου. Όποιος κατείχε το σημείο εκείνο έλεγχε όλο το Αλίπεδο και μπορούσε να επιβλέπει όλη την πεδιάδα μεταξύ Πειραιώς και Αθήνας. Στο ίδιο σημείο είχαν στήσει τα ταμπούρια τους και οι Έλληνες που διενήργησαν απόβαση στην Καστέλλα το 1827. Εκεί λοιπόν οι Γάλλοι είχαν ανοίξει έναν τεράστιο λάκκο έχοντας την πεποίθηση ότι θα ήταν αρκετός για να θάψουν τους νεκρούς τους. Μάλιστα εκείνο το πρόχειρο σημείο ταφής των Γάλλων στρατιωτών, θυμάτων της χολέρας του 1854, έμεινε και ως τοπωνύμιο στον Πειραιά, το γνωστό στους περισσότερους «Μνήμα του Γάλλου».

Τελικώς οι απώλειές τους υπολογίστηκαν σε 800 άνδρες με βάση των αριθμό των αντικαταστατών που έρχονταν να πάρουν τη θέση των πεθαμένων! Εξαιτίας του μεγάλου αριθμού των νεκρών οι Γάλλοι προχώρησαν στη δημιουργία ενός νεκροταφείου στο Νέο Φάληρο, (σχετικός ο νόμος του 1858 «Περί παραχωρήσεως εκτάσεως τινος γης εν Πειραιεί εις τας Κυβερνήσεις Αγγλίας και Γαλλίας») το λεγόμενο «συμμαχικό νεκροταφείο» που διατηρείτο ακόμα και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960.

Οι Γάλλοι όταν τελικά αποφάσισαν να θέσουν τον Πειραιά σε καραντίνα δημιουργώντας μια ζώνη απομόνωσης πέριξ αυτού, κάποιοι επιτήδειοι για γελοίους λόγους την διασπούσαν νομίζοντας ότι δε συμβαίνει τίποτα. Άγγλος Αξιωματικός μπήκε σε εμπορικό κατάστημα στον Πειραιά να αγοράσει φανέλες. Ο έμπορος δεν είχε και γι’ αυτό ζητούσε να μεταβεί στην Αθήνα για να φέρει τις φανέλες που του ζητούσαν! Ο Άγγλος που λίγο πριν ήταν ο πελάτης, αποδείχθηκε ότι ήταν ο αρμόδιος για την χορήγηση των αδειών μετάβασης! Έτσι συγκατατέθηκε προθύμως να παραβιάσει το υγειονομικό μέτρο του αποκλεισμού για ασήμαντη αφορμή…

Η χολέρα μεταδόθηκε στην Αθήνα όπου θέρισε κόσμο για ποιο πράγμα; Για την ανοησία ενός! Ύστερα από κάποιους μήνες η χολέρα εξαφανίστηκε όπως παρουσιάστηκε. Οι ιατροί της εποχής έλεγαν στον κόσμο να διατηρηθούν τα υγειονομικά μέτρα αποκλεισμού αλλά πάλι κάποιοι επιτήδειοι άνοιξαν τα πλυντήρια που διατηρούσαν για να μη χάσουν χρήματα. Μέχρι που παρέλαβαν ρούχα μολυσμένων για πλύσιμο. Οι πλύστρες τη μετέδωσαν στα σπίτια τους κι ύστερα στη γειτονιά τους. Η χολέρα επέστρεψε και πάλι αποδεκατίζοντας κόσμο και κοσμάκη για μια βλακεία! Η υπευθυνότητα λοιπόν δεν έχει να κάνει μόνο με τον εαυτό μας αλλά με τους γύρω μας και τη μέριμνα που δείχνουμε στο κοινωνικό σύνολο στο οποίο, είτε θέλουμε είτε όχι, ανήκουμε.

Ό,τι συνέβαινε τότε συμβαίνει και στις μέρες μας. Κανείς δεν σκέφτεται ότι μπορεί να σταθεί η αιτία μετάδοσης της ασθένειας. Αυτοκίνητα κατάφορτα αποσκευών αναχωρούσαν πριν μερικές μέρες για την επαρχία με αποστολή να διασπείρουν τον ιό στα τέσσερα σημεία της ελληνικής επικράτειας. Εκεί όπου δεν υπάρχουν ούτε ιατροί αλλά ούτε και νοσοκομειακή υποδομή για να προσφέρει την ελάχιστη βοήθεια. Τα ίδια ακριβώς συνέβαιναν στον Πειραιά του 1854! Στην Αίγινα όπου κατέφευγαν τότε πολλοί Πειραιώτες οι κάτοικοι τους λιθοβολούσαν για να τους κρατήσουν σε απόσταση. Δύο χιλιάδες Πειραιώτες έμεναν στις εξοχές της Αίγινας, καθώς δεν μπορούσαν να εισέλθουν στην πόλη. Η συρροή ήταν τέτοια που ακόμα και οι χειρότεροι στάβλοι της Αίγινας νοικιάζονταν αντί αδράς αμοιβής. Όμως και από την υπόλοιπη Ελλάδα που είχε πληγεί οι κάτοικοι αντιδρούσαν το ίδιο! Πήγαιναν σε υγιείς περιοχές μεταφέροντας τη νόσο.

Κάτοικοι της Σύρου μετέδωσαν το μίασμα στην Μύκονο! Μέσα σε λίγες μόλις ώρες, πέθαναν κι εκεί 29 άτομα! Τα σπίτια εγκαταλείπονται με ανοιχτές τις πόρτες. Περιουσίες κατακλέβονται, ενώ όλοι έτρεχαν να φύγουν έντρομοι. Οι αμαξηλάτες βρήκαν την ευκαιρία για πλουτισμό. Το δρομολόγιο Πειραιά – Αθήνα που κόστιζε 5 δραχμές, έφτασε τις 300! Οι Αθηναίοι κατασκήνωναν στον ελαιώνα που χώριζε τις δύο πόλεις! Η χολέρα χτύπησε το Μαρούσι και την Κηφισιά από Αθηναίους που κατέφευγαν εκεί! Φήμες για μόλυνση διαδίδονταν για διάφορες πόλεις της Ελλάδας ενώ ήταν καθαρές ακόμα, επίτηδες, ώστε οι χολεριασμένοι φυγάδες να μην καταφεύγουν σε αυτές!

Σε «καθαρά» μέρη συγκροτούνταν επιτροπές πολιτών (αποσπάσματα) με αποστολή να μην αφήνουν ξένους από άλλες περιοχές να τους πλησιάσουν. Ακόμα και οι γιατροί αρνούνταν πλέον να εξετάσουν χολεριασμένους. Έλεγαν στους συγγενείς που πήγαιναν να τους ειδοποιήσουν «Τρίψτε τον κι έφθασα». Εννοείται πως ο ασθενής πέθαινε κατά την διάρκεια των εντριβών προτού να φανεί ο γιατρός. Οι επιδημία χολέρας του 1854 και ο κοροναϊός του 2020 επέφεραν τις ίδιες παράξενες αντιδράσεις μη συμμόρφωσης του πληθυσμού με τα ληφθέντα μέτρα.

Παράξενη η φύση του ανθρώπου! Αν κάποιος διαβάσει τις εφημερίδες εκείνης της περιόδου θα απορήσει! Ασχολούνται πιο πολύ με την φωτιά που αποτέφρωσε το Βασιλικό Τυπογραφείο της Αθήνας παρά με την χολέρα! Όμως και στις μέρες μας την περασμένη Κυριακή είδαμε 3.000 άτομα να έχουν συγκεντρωθεί στην πλαζ Βουλιαγμένης για να κάνουν μπάνιο! Άνθρωποι που ουδέποτε γυμνάζονταν βγήκαν να τρέξουν στην παραλία! Μια εβδομάδα αργότερα, το Σάββατο 21 Μαρτίου, η παραλιακή ζώνη του Πειραιά σε τίποτα δεν θύμιζε πόλη που έχει κηρυχθεί σε κατάσταση συναγερμού εν μέσω πανδημίας! Βγήκαν να περπατήσουν ακόμα και εκείνοι που ήταν ενάντια στο περπάτημα! Για αυτό λοιπόν μένουμε σπίτι για να αποφύγουμε αυτό που θα έρθει. Τα δύσκολα βρίσκονται μπροστά δεν είναι αυτό που αντιλαμβανόμαστε τώρα, δεν είναι αυτό που ζούμε σήμερα.

Είναι λοιπόν απαραίτητο να πειθαρχούμε στα μέτρα που λαμβάνονται. Πριν μερικούς μήνες στο κέντρο του Πειραιά διάφοροι πεζοί προσπαθούσαν να περάσουν κάθετα την Ηρώων Πολυτεχνείου από μια διάβαση. Κανένας οδηγός όμως δεν σταματούσε, αν και ήταν υποχρεωμένος. “Ωχ αδελφέ” έλεγαν. Αποτέλεσμα; Μπήκε φανάρι κι έτσι τώρα οι οδηγοί σταματούν θέλοντας και μη, ακόμα κι όταν κανείς δεν ενδιαφέρεται να περάσει την διάβαση. Συμπέρασμα: Ότι δεν κάνουμε με τη θέλησή μας θα μας επιβληθεί δια νόμου. Όταν θα τελειώσουν όλα αυτά θα υπάρχει χρόνος και για βόλτες και για εκδρομές και για ό,τι θέλει ο καθένας μας. Πειθαρχία και σοβαρότητα λοιπόν. Τίποτα άλλο.

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *