EΠΙ ΣΚΗΝΗΣ

 

         Γράφει η Θεατρολόγος, Κριτικος Θεάτρου

                                                    ΚΑΛΛΙΟΠΗ Γ. ΡΑΠΑΝΑΚΗ

Η ΛΙΜΝΗ ΤΩΝ ΚΥΚΝΩΝ«Η Λίμνη των Κύκνων»

Μια αέναη διαμάχη

 

Ο Πιότρ Ιλιτς Τσαϊκόφσκι (1840-1893), είναι ένας από τους σημαντικότερους Ρώσους συνθέτες και βασικός εκπρόσωπος της Ρομαντικής Εποχής στην μουσική. Έγραψε μουσική όχι μόνο γιά μπαλέτο, αλλά και γιά όπερα. Επιπλέον, οι συνθέσεις του περιλαμβάνουν μία ευρεία ποικιλία ειδών όπως οι συμφωνίες, η μουσική δωματίου, το τραγούδι αλλά και η οργανική μουσική. Ο συνθέτης, κόντρα στις οικογενειακές επιταγές που τον προόριζαν γιά καριέρα δημοσίου υπαλλήλου, ακολουθώντας την κλίση του, το 1862 μπήκε στο Ωδείο της Αγίας Πετρούπολης και τελείωσε τις μουσικές σπουδές του, το 1865. Ο Τσαϊκόφσκι είχε αδυναμία στην μητέρα του, την Αλεξάνδρα Αντρέγιεβνα Ντ΄ Ασιέ η οποία είχε γαλλική καταγωγή και ήταν η δεύτερη κατά σειρά σύζυγος του Ίλια Πέτροβιτς ΤσαΪκόφσκι. Όταν η Αλεξάνδρα Αντρέγιεβνα πέθανε, ο Τσαϊκόφσκι ήταν μόλις 14 ετών και το πλήγμα ήταν βαρύ γιά εκείνον. Λέγεται ότι όταν πέρασε ένας μήνας από τον θάνατο της μητέρας του, ο έφηβος Τσαϊκόφσκι απέδειξε τις ικανότητές του στην μουσική, συνθέτοντας ένα βαλς στην μνήμη της. Είναι γεγονός ότι ο συνθέτης είχε αρχίσει μαθήματα πιάνου από τότε που ήταν πέντε ετών.

Στο πλατύ κοινό, παγκοσμίως, ο Τσαϊκόφσκι είναι περισσότερο γνωστός γιά τα παρακάτω μπαλέτα του: «Η Λίμνη των Κύκνων», «Ο Καρυοθραύστης», «Η Ωραία Κοιμωμένη» αλλά και την όπερά του «Ευγένιος Ονέγκιν». Μέσα από την πολυτάραχη ζωή του, θρυλική ήταν η μακροχρόνια, πλατωνική σχέση του, με την Ναντέζντα Φιλαρέτοβνα Φον Μεκ, μία πλούσια χήρα, η οποία στις 10 Δεκεμβρίου 1876 παρακολούθησε στο Δημοτικό Θέατρο της Μόσχας, μία συναυλία του Τσαϊκόφσκι και μαγεύτηκε. Του έστειλε μία επιστολή εκφράζοντας τον θαυμασμό της γιά την υπέροχη μουσική του και τις ικανότητές του στη σύνθεση. Εκείνος της απάντησε και έκτοτε άρχισε μία αλληλογραφία μεταξύ τους η οποία, σύμφωνα με την έρευνα περιλαμβάνει 1100 επιστολές, ενώ λέγεται ότι η Φον Μεκ με τον Τσαϊκόφσκι δεν συναντήθηκαν ποτέ. Όταν στις 28 Οκτωβρίου 1876 πέθανε ο σύζυγος της Ναντέζντα, ο Κάρολος Γεώργιος Όθωνας Φον Μεκ ο οποίος ήταν πλούσιος επιχειρηματίας από την Βαυαρία, εκείνη έμεινε χήρα με 12 παιδιά. Κατά την ανταλλαγή των πρώτων επιστολών της Φον Μεκ με τον Τσαϊκόφσκι, πριν τον θάνατο του συζύγου της, η Ναντέζντα είχε γράψει στον συνθέτη ότι εάν ποτέ χρειαζόταν την βοήθεια της εκείνη θα ήταν πάντα παρούσα.

Ένα χρόνο αργότερα, τον Μάρτιο του 1877, ο Τσαϊκόφσκι πήρε ένα γράμμα ερωτικού περιεχομένου από  την Αντονίνα Ιβάνοβνα Μιλιούκοβα η οποία ήταν μαθήτριά του στο Ωδείο. Τον Ιούλιο του 1877 παντρεύτηκαν. Ο γάμος δεν ευδοκίμησε γιά πολλούς σημαντικούς λόγους. Τελικά χώρισαν και τον Οκτώβριο του 1877, ο Τσαϊκόφσκι λαμβάνει ένα γράμμα από την Φον Μεκ η οποία του δηλώνει ότι θα του δίνει ένα επίδομα 6.000 ρούβλια. Η Φον Μεκ έγινε χορηγός του συνθέτη και κράτησε την υπόσχεσή της γιά 13 χρόνια. Το 1890, η Φον Μεκ σε μία επιστολή αναφέρει ότι διακόπτει το επίδομα καθώς επίσης και κάθε σχέση μαζί του. Τελειομανής και ταλαντούχος, ο Τσαϊκόφσκι παρέδωσε στην μουσική τα αθάνατα έργα του που παίζονται σε όλο τον κόσμο.

Ο Τσαϊκόφσκι έγραψε την μουσική γιά την «Λίμνη των Κύκνων» γρήγορα και εμπνευσμένα μεταξύ των ετών 1875-76. Με φόντο ρωσικές, λαϊκές ιστορίες καθώς και ρωσικά παραμύθια, το συγκεκριμένο μπαλέτο πραγματεύεται την αέναη διαμάχη μεταξύ του καλού και του κακού, όταν η πανέμορφη πριγκίπισσα Οντέτ μεταμορφώθηκε σε λευκό κύκνο από τα ξόρκια του μάγου Ρόθμπαρτ.

Η πρώτη, παγκόσμια πρεμιέρα της «Λίμνης των Κύκνων» έγινε στις 4 Μαρτίου 1877 στο Θέατρο Bolsoy, στη Μόσχα. Η πρεμιέρα στην Αγία Πετρούπολη έγινε 18 χρόνια αργότερα, στις 27 Ιανουαρίου 1895, στο θέατρο Mariinsky της Αγίας Πετρούπολης. Σύμφωνα με την ανέλιξη της πλοκής της «Λίμνης των Κύκνων», η Βασίλισσα, μητέρα του Πρίγκιπα Siegfried, λέει στον νεαρό πρίγκιπα ότι είναι καιρός να παντρευτεί και προσθέτει ότι στον επόμενο Βασιλικό Χορό θα πρέπει να βρει μία νύφη κατάλληλη γιά εκείνον. Ο νεαρός πρίγκιπας που λατρεύει το κυνήγι, βρίσκεται μία ημέρα κοντά σε μία λίμνη όπου βλέπει έναν πάλλευκο, όμορφο κύκνο με στέμμα. Πριν προλάβει να πυροβολήσει, ο κύκνος μεταμορφώνεται σε μία πεντάμορφη, επίσης νεαρή κοπέλα η οποία είναι η Πριγκίπισσα Οντέτ που είναι η Βασίλισσα των Κύκνων. Ο κακός μάγος Ρόθμπαρτ, με τα μάγια του, την έχει μεταμορφώσει σε κύκνο όπως και άλλες κοπέλες. Τα μαγικά ξόρκια του Ρόθμπαρτ, την έχουν μετατρέψει σε κύκνο και μόνο μετά την δύση του ηλίου μπορεί να πάρει την ανθρώπινη μορφή της. H Oντέτ μπορεί να απαλλαγεί από τα μάγια του Ρόθμπαρτ μόνο αν βρει έναν νέο άνδρα που θα της δώσει όρκο αιώνιας αγάπης και θα παραμείνει πιστός σε αυτήν.

Η λίμνη στην οποία υπάρχουν και ζουν οι κύκνοι σχηματίζεται από τα δάκρυα της μητέρας της Οντέτ που θρηνεί γιά την απαγωγή της Οντέτ από τον Ρόθμπαρτ. Στον Βασιλικό Χορό, ο Ρόθμπαρτ κάνει την κόρη του, Οντίλ, να μοιάζει με την Οντέτ και ξεγελά τον Siegfried. Έτσι ο όρκος της αιώνια αγάπης σπάει. Απελπισμένη η Οντέτ πέφτει στη λίμνη και πνίγεται αλλά την ακολουθεί και ο Siegfried. Κατ΄ αυτόν τον τρόπο, τα μάγια λύνονται και οι υπόλοιπες κοπέλλες παίρνουν την ανθρώπινη μορφή τους. Ο Siegfried και η Οντέτ βρίσκονται γιά πάντα ενωμένοι στον ουρανό. «Η Λίμνη των Κύκνων» παρουσιάζεται στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά από τις 9-20 Οκτωβρίου 2019 από το Russian Ballet Theater.

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *