ΕΠΙ ΣΚΗΝΗΣ

Γράφει η Θεατρολόγος, Κριτικός Θεάτρου

                                                     ΚΑΛΛΙΟΠΗ Γ. ΡΑΠΑΝΑΚΗ

«Βαλκυρία»

Έρωτες και Έριδες

 

ΡΑΠΑΝΑΚΗΜέσα από μία θυελλώδη ζωή, ο Ρίχαρντ Βάγκνερ (1813-1883) θεωρείται διαπρεπής και κορυφαίος στον τομέα της μουσικής και ιδιαίτερα της όπερας. Πιό συγκεκριμένα, στο «Όπερα και Δράμα» (1851), ο Βάγκνερ με τον όρο «Gesamtkunstwerk» υπογραμμίζει το γεγονός ότι η μουσική, το ποίημα όπως αποκαλούσε ο Βάγκνερ το λιμπρέτο, τα σκηνικά και η κίνηση αποτελούν μία συνεκτική ενότητα. Επιπρόσθετα, εθέσπισε το «leit motiv» δηλαδή το «καθοδηγητικό μοτίβο». Πρόκειται γιά μία τεχνική σύμφωνα με την οποία υπάρχει ένα μουσικό μοτίβο γιά κάθε πρόσωπο ή γιά κάποια κεντρική έννοια του ποιήματος δηλαδή του λιμπρέτου της όπερας. Μία καινοτομία η οποία αναπτύσσεται δημιουργικά στην τετραλογία «Το Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν». Είναι γεγονός ότι οι όπερες του Βάγκνερ αποτελούν μεγαλειώδη, αριστουργηματικά έργα τα οποία μέσα από σημαντικές καινοτομίες διαφοροποιούν και εξελίσσουν το παγκόσμιο τοπίο της μουσικής.

Η τετραλογία «Το Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν» πρωτοπαρουσιάστηκε στο Εθνικό Θέατρο του Μονάχου το 1870 και στο Φεστιβάλ του Μπαϊρόιτ το 1876. Αποτελείται από τις εξής όπερες: 1. «Ο Χρυσός του Ρήνου» (1851-1854), 2. «Βαλκυρία» (1851-1856), 3. «Ζίγκφριντ» (1851-1871), 4. «Το Λυκόφως των Θεών» (1848-1874). Η όπερα «Βαλκυρία» είναι η δεύτερη κατά σειρά όπερα της προαναφερθείσας επικής τετραλογίας και αποτελείται από τρεις πράξεις. Ο Βάγκνερ, γιά το λιμπέτο της «Βαλκυρίας», εμπνέεται από την «Ποιητική Έντα» και από την Σκανδιναβική μυθολογία αλλά και από τον Βασιλιά Αρθούρο και το γνωστό ξίφος Εξκάλιμπερ.

Κατά την πρώτη πράξη της «Βαλκυρίας», η πλήρης βαγκνερική ορχήστρα υποδηλώνει μουσικά νύχτα με καταιγίδα και στην σκηνή ένας τραυματισμένος άνδρας βρίσκεται μπροστά σε μία μοναχική καλύβα στο δάσος όπου μία γυναίκα που ονομάζεται Ζιγκλίντε του δίνει υδρόμελι και προσφέρεται να τον φιλοξενήσει εξηγώντας του ότι ο σύζυγός της ονομάζεται Χούντινγκ. Ο άνδρας πληροφορεί την Ζιγκλίντε, ότι σε μία συμπλοκή όχι μόνο έχασε τα όπλα του αλλά επίσης τραυματίστηκε. Αρνείται την φιλοξενία διότι φοβάται πως θα αντιδράσει ο σύζυγος της νέας γυναίκας. Της λέει ότι το όνομά του είναι «Βέβαλτ» και της εξηγεί ότι μόνο δυσάρεστα πράγματα συμβαίνουν στη ζωή του.

Όταν επιστρέφει ο Χούντινγκ υποχρεώνει τον Βέβαλτ να του διηγηθεί την ζωή του. Ο Βέβαλτ αναφέρει ότι όταν ήταν νέος είχε πάει γιά κυνήγι με τον πατέρα του. Όταν επέστρεψαν, βρήκε το σπίτι του καμένο και την μητέρα του δολοφονημένη ενώ είχαν απαγάγει την δίδυμη αδελφή του. Επιπλέον, εξηγεί στον Χούντινγκ ότι βρέθηκε στο σπίτι του διότι προσπάθησε να σώσει μία νύφη που δεν ήθελε να παντρευτεί η οποία τελικά σκοτώθηκε και ότι τον κυνηγούν οι συγγενείς της ενώ κατά την διάρκεια αυτών των γεγονότων τραυματίστηκε και έχασε τα όπλα του. Ο Χούντινγκ του αναφέρει ότι οι άνθρωποι που τον καταδιώκουν είναι δικοί του συγγενείς. Στην 3η σκηνή της 1ης πράξης, η Ζιγκλίντε αφηγείται στον Βέβαλτ ότι την αναγκασαν να παντρευτεί και δείχνει στον Βέβαλτ ένα σπαθί σε ένα κορμό δέντρου. Του εξηγεί ότι κανείς δεν μπορεί να το βγάλει από εκεί. Ο Βέβαλτ το βγάζει και ονομάζει το ξίφος «Νότουνγκ». Η νέα γυναίκα αντιλαμβάνεται ότι μοιάζει σαν δίδυμη με τον Βέβαλτ και τον ονομάζει με το πραγματικό του όνομα που είναι Ζίγκμουντ. Αποκαλύπτεται ότι η Ζιγκλίντε είναι η δίδυμη αδελφή του Ζίγκμουντ και ότι υπάρχει τόση ερωτική έλξη μεταξύ τους έτσι ώστε η Ζιγκλίντε αφήνει τον Χούντινγκ και δραπετεύει με τον Ζίγκμουντ.

Η 2η πράξη της «Βαλκυρίας» διαδραματίζεται στα βουνά. Ο Βόταν που είναι αρχηγός των θεών εξηγεί στην Βαλκυρία κόρη του, την Βρουνχίλδη να βοηθήσει τον Ζίγκμουντ όταν βρεθεί αντιμέτωπος με τον Χούντινγκ. Επεμβαίνει η θεά του γάμου, Φρίκα που είναι σύζυγος του Βόταν και του λέει ότι οι δύο ερωτευμένοι πρέπει να τιμωρηθούν διότι  αντιμετωπίζουν τις κατηγορίες της αιμομιξίας και της μοιχείας. Ο Βόταν συμφωνεί με την Φρίκα και αποφασίζει να τιμωρηθεί ο Ζίγκμουντ. Η Βαλκυρία Βρουνχίλδη δεν υπακούει τον πατέρα της και κατά την διάρκεια της μονομαχίας προσπαθεί να βοηθήσει τον Ζίγκμουντ. Με την παρέμβαση του Βόταν, ο Ζίγκμουντ σκοτώνεται και η Βρουνχίλδη δραπετεύει με την Ζιγκλίντε.

Στην 3η πράξη οι Βαλκυρίες που είναι αδελφές της Βρουνχίλδης δεν βοηθούν την Βρουνχίλδη που έχει μαζί της και την Ζιγκλίντε. Η Ζιγκλίντε διαφεύγει στο δάσος ενώ είναι έγκυος στο παιδί του Ζίγκμουντ. Ο Βόταν κάνει θνητή την Βρουνχίλδη και την αναγκάζει να πέσει σε ύπνο. Δέχεται την παράκληση της κόρη του να ανάβει γύρω της μία φωτιά ώστε να μην μπορεί να την πλησιάσει κανείς εκτός από τον ήρωα που τελικά θα την ξυπνήσει.

Στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, είδαμε από την Μετροπόλιταν Όπερα, την «Βαλκυρία» σε καταπλητική σκηνοθεσία-παραγωγή Robert Lepage και εξαιρετική διεύθυνση ορχήστρας από τον Philippe Jordan. Mέσα από την λιτή αλλά επιβλητική σκηνογραφία του Carl Fillion και τα κοστούμια εποχής της François St-Aubin παρουσιάστηκαν ανάγλυφοι οι ήρωες με εξαίρετες φωνές και ερμηνείες: Eva-Maria Westbroek (Zιγκλίντε), Stuart Skelton (Zίγκμουντ), Günther Groissböck (Χούντινγκ), Christine Goerke (Bρουνχίλδη), Jamie Barton (Φρίκα) και Greer Grimsley (Βόταν).

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *